Πολυσύμπαν: μια κοσμολογική καταβίβαση

«Σε κάποια απόμερη γωνιά του σύμπαντος που εκχύθηκε αστραποβολώντας σε αναρίθμητα ηλιακά συστήματα, υπήρξε μια φορά κ’ έναν καιρό έν’ άστρο. Πάνω σ’ αυτό το άστρο ζούσαν κάτι έξυπνα ζώα που μηχανεύτηκαν το γ ι γ ν ώ σ κ ε ι ν. Ήταν η πιο αλαζονική και πλανερή στιγμή της «παγκόσμιας ιστορίας» – όμως τίποτα παραπάνω από μια στιγμή!.. Γιατί, μετά από λίγες εισπνοές-εκπνοές της Φύσης, το άστρο πάγωσε και τα «έξυπνα» ζώα έπρεπε να πεθάνουν. Η ώρα είχε σίγουρα φτάσει∙ γιατί παρά τους κομπασμούς τους για τα πολλά που τάχα γνώριζαν, προς μεγάλη τους δυσαρέσκεια ανακάλυψαν πως ήταν όλα λάθος. Πέθαναν και χάθηκαν μαζί με την Αλήθεια. Αυτή ήταν η τύχη, λοιπόν, των απελπισμένων εκείνων ζώων, πού’ χαν επινοήσει το γιγνώσκειν…» [1]

Στην πορεία του ανθρώπου από την άγνοια προς τη γνώση ενεδρεύει νομοτελειακά η διανοητική καταπτόηση. Κι αυτό γιατί η γνώση είναι μόνιμα προσωρινή∙ η γνώση δεν ταυτίζεται με την αλήθεια. Έτσι, για κάθε μεγάλη μας ανακάλυψη προοιωνίζεται μια εξίσου μεγάλη ματαίωση.

Καθώς πασχίζουμε να επιπλεύσουμε μέσα στον ωκεανό άγνοιας που είμαστε ριγμένοι, διαρκώς κόντρα στο ρεύμα, κολυμπώντας διαπαντός σε αχαρτογράφητα νερά, κάθε τόσο υψώνουμε το ανάστημά μας, βγάζοντας τα χείλη μας στην επιφάνεια ώστε να πάρουμε μια ανάσα. Αυτή η ανάσα είναι η «γνώση» – κι αμέσως καταβυθιζόμαστε ξανά στην πλάνη…

Μια ανάσα τη φορά, αλλάζουμε τις χιλιετίες σοδιάζοντας γνώσεις – πάντοτε πληρώνοντας βαρύ φόρο σε ματαιοδοξία και εγκεφαλική ενέργεια. Για απροσδιόριστα μεγάλα, αχανώς κολοσσιαία χρονικά διαστήματα, πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε κάτι, ωσότου να αποδειχθεί ότι πόρρω απέχει η πραγματικότητα από τη μέχρι πρότινος «γνώση» μας.

Στο κατώφλι κάθε μιας από τις διαλάμπουσες εκλάμψεις μας στέκεται η κοσμική υποβάθμιση. Ο κάθε ένας διανοητικός μας θρίαμβος στα κοσμολογικά αινίγματα συνιστά και μια κοσμολογική καταβίβαση. Η ιεροπρέπεια με την οποία περιβάλλαμε την κοσμική μας κεντρικότητα επλήγη, ενόσω αυτή η εξημμένη σημασία υπόκειτο αλλεπάλληλους υποβιβασμούς: από τη Γη ως κέντρο του κόσμου φθάσαμε στον Ήλιο∙ από τον ήλιο στον Γαλαξία∙ από τον γαλαξία στο Σύμπαν… Και από κει…;

Ας κάνουμε ένα πείραμα σκέψης. Μπαίνουμε σε ένα διαστημόπλοιο και χαράσσουμε προς μια κατεύθυνση – τι θα συναντήσουμε; Μήπως κάποια στιγμή θα χτυπήσουμε σε κάποιον «τοίχο», ο οποίος θα σηματοδοτεί τρόπον τινά το «καταληκτικό σύνορο» του σύμπαντος; – Είναι μάλλον απίθανο. Μήπως κάποια στιγμή θα φτάσουμε στο σημείο από όπου ξεκινήσαμε, όπως θα συνέβαινε αν διεξήγαμε το ίδιο πείραμα-εκδρομή στη γη; – Είναι καθόλα πιθανό. Όμως υπάρχει και ένα τρίτο σενάριο, το οποίο, καθώς συνάδει με συναφή εξαγόμενα της σύγχρονης κοσμολογίας, φαίνεται πως είναι και το πιθανότερο: θα συνεχίζαμε προς την ίδια κατεύθυνση επ’ άπειρον!

Πράγματι, η πλειονότητα των κοσμολόγων στην εποχή μας συγκλίνει προς τη θέση ότι το σύμπαν είναι επίπεδο και άπειρο (οι άλλες επικρατέστερες εκδοχές, παρεπιπτόντως, για το σχήμα του σύμπαντος είναι να είναι σφαιρικό ή να προσιδιάζει σε σέλα αλόγου!). Αυτό, ουσιαστικά, συνεπάγεται ότι ένα υποθετικό μονόπατο ταξίδι στο διάστημα δε θα είχε επιστροφή. Όμως ένα άπειρο χωροχρονικά σύμπαν επιφέρει και ένα άλλο, αληθινά συνταρακτικό συναγόμενο…

Ας κάνουμε ένα δεύτερο πείραμα σκέψης (αν αρχίζω και γίνομαι ένα τι φορτικός, μπορείτε σε αυτό το σημείο να αντλήσετε έμπνευση από τον Αϊνστάιν, ο οποίος λάτρευε τα πειράματα σκέψης – και χάρη στο ευφάνταστο αυτών οδηγήθηκε στις πυρηνικές συλλήψεις των μεγαλύτερων ανακαλύψεών του). Αν πάρουμε μια τράπουλα και αρχίσουμε να μοιράζουμε δίχως τέλος έναν (οποιονδήποτε) αριθμό φύλλων σε έναν (οποιονδήποτε) αριθμό παικτών – τι θα συμβεί; Αργά ή γρήγορα, ο συνδυασμός των φύλλων που έχει τύχει σε κάθε παίκτη ανά τους γύρους μοιρασιών θα αρχίσει να επαναλαμβάνεται. Αν μοιράζουμε για πάντα, είναι απολύτως βέβαιο ότι οι συνδυασμοί θα προκύψουν άπειρες φορές.

Εφόσον, για κάθε πεπερασμένη περιοχή του χώρου, η ύλη μπορεί να διαμορφωθεί μόνο με έναν πεπερασμένο αριθμό διαφορετικών συνδυασμών των σωματιδίων της (όσο ασύλληπτα τεράστιος κι αν είναι αυτός), αυτό μαρτυρά πως, αν έχουμε άπειρο χώρο, αν δηλαδή το σύμπαν μας είναι άπειρο, τότε, αναπόδραστα, οι πεπερασμένου αριθμού διαφορετικοί συνδυασμοί διαμόρφωσης ύλης θα αρχίσουν να επαναλαμβάνονται – όπως ακριβώς επαναλαμβάνονται οι πεπερασμένου αριθμού διαφορετικοί συνδυασμοί-μοιρασιές χαρτιών, αν το μοίρασμα συνεχίζεται εις το διηνεκές. Κατά την έσχατη αναγωγή αυτού του σχήματος, και καθώς και εμείς οι ίδιοι είμαστε σε απόλυτα στοιχειώδες βαθμό διατάξεις ύλης, ένα άπειρο σύμπαν μεταφράζεται σε άπειρη ύλη. Άπειρη ύλη σημαίνει άπειροι εγώ και σεις! Κι αν βαφτίζουμε ως «σύμπαν» τον παρατηρήσιμο συμπαντικό ορίζοντά μας, την περιοχή του κόσμου, δηλαδή, από τα όρια της οποίας το φως είχε αρκετό χρόνο έως ότου να φτάσει σε μας, αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν άπειρα πανομοιότυπα σύμπαντα∙ ή, αλλιώς, στη γλώσσα της μοντέρνας κοσμολογίας, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα «πολυσύμπαν».

Πηγές (έμπνευσης):

1. Νίτσε, Φ. (2009). Περί αλήθειας και ψεύδους υπό εξωηθική έννοια, Αθήνα: Εκκρεμές.

2. Greene, Β. (2011). The Hidden Reality: Parallel Universes and the Deep Laws of the Cosmos, New York: Vintage Books.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s